راه های فسخ عقدموقت کدامند

عقد موقت چیست
برای بررسی آثار و احکام عقد موقت ابتدا به بررسی عقد نکاح و انواع آن و شرایط و ویژگی های هریک می پردازیم و در انتها تفاوتها و روش انحلال هر کدام بررسی می گردد:

عقد نکاح :
عقد ازدواج که در قانون ایران بعنوان عقد نکاح نامیده می شود و ممکن است دایم باشد یا موقت
عقد نکاح موقت یا متعه که در اصطلاح عموم به عنوان صیغه نیز شناخته شده همانگونه که از نامش مشخص است مقید به یک زمان معین بوده و با انقضا مدت مذکور، خودبخود منحل می شود. هرچند زوج حق دارد در اثنای مدت نیز اقدام به بذل مدت نماید.

تفاوت عقد دایم با عقد موقت در چیست؟
1- تعیین مدت یکی از اصلی ترین تفاوت های این دو عقد است. عقد دایم بدون تعیین زمان منعقد می گردد و راه های انحلال آن فوت، طلاق و فسخ می باشد.
نکاح موقت یعنی عقدی که مدت دار بوده و با پایان آن مدت، عقد نیر پایان می پذیرد. ضمنا تعیین مدت طولانی مانند اصطلاح صیغه های نود و نه ساله نیز در ماهیت این عقود تاثیری نداشته و این عقد، عقدی موقت بوده و احکام عقد موقت بر آن جاری است.
2 - در عقد دایم طلاق یکی از موجبات انحلال عقد است که در عقد موقت وجود ندارد اما بجای آن، بذل مدت می تواند باشد که مرد حق دارد هر زمان بخواهد آن را پایان دهد.
3- نفقه: در عقد دایم به محض عقد، مرد متعهد به پرداخت نفقه زوچه می باشد اما در عقد موقت نفقه زن بر عهده زوج نیست مگر اینکه تعهد به پرداخت نفقه ضمن عقد شرط شود.
4- در عقد موقت زوجین از یکدیگر ارث نمی برند اما در عقد دایم رابطه توارث بین آنها وجود دارد.
5- تعیین مهریه: در عقد دایم بدون تعیین مهریه به ارکان عقد خللی وارد نیست و زن بنا به مورد مستحق مهر المثل می گردد. اما در عقد موقت تعیین مهریه مشخص لازم بوده و عدم تعیین آن موجب بطلان صیغه عقد است.
6- ثبت عقد دایم الزامی بوده تا جاییکه عدم ثبت آن مستندا به قانون حمایت از خانواده، موجب مسئولیت کیفری زوج می گردد. اما ثبت ازدواج موقت الزامی نیست مگر مواردی که قانون تعیین کرده است.

مواردیکه ثبت ازدواج موقت الزامی است:
یکی از تفاوت های عقد موقت با عقد دایم عدم لزوم ثبت آن بود. اما در چه مواردی الزام بر ثبت این عقود وجود دارد؟ بطور مثال اگر فرزندی از این ازدواج حاصل شود اثبات محرمیت و مشروعیت این رابطه بدون ثبت آن با دشواری مواجه می گردد. ماده 49 قانون حمایت از خانواده برای عدم ثبت ازدواج دائم توسط مرد جرم انگاری نموده و تصریح دارد: اگر مردی نسبت به ازدواج دائم اقدام نموده و از ثبت ازدواج دائم در دفاتر رسمی خودداری کند، علاوه بر اینکه به ثبت نکاح دائم الزام می شود، به پرداخت جزای نقدی درجه 5 و یا حبس درجه هفت محکوم خواهد شد اما قانونگذار ثبت عقد موقت را الزامی نکرده مگر در برخی موارد بشرح ذیل:
1- در صورت باردار شدن خانم:
در این عقود و برای حمایت از فرزند حاصل از این گونه ازدواج ها قانونگذار در صورت بارداری زوجه، ثبت آن را الزامی اعلام کرده است. بنابراین هرچند زوجین از یکدیگر ارث نمی برند و زوج تعهدی در قبال نفقه زوجه ندارد اما فرزند حاصل از این ازدواج مانند فرزندان ازدواج دایم مشمول قوانین ارث و نفقه می باشد.
2- شرط ضمن عقد:
در صورتیکه ضمن عقد موقت، ثبت آن نیز شرط شده باشد و زوج از ثبت آن خودداری کند، زوجه می تواند اقدام به ارائه دادخواست الزام به ثبت عقد موقت نماید.
3- در صورت توافق طرفین:
در این موارد نیز با توافق طرفین منعی برای ثبت آن نیست.

موارد انحلال عقد موقت :
طلاق که یکی از راه های انحلال عقد دایم است در عقد موقت وجود ندارد. اما بذل مدت توسط مرد جایگزین این مورد است. و اتمام مدت نیز از خصوصیات این نوع عقد است و برخی موارد بین دو نوع عقد مشترک است از جمله اثبات عسر و حرج توسط زوجه و یا فوت یکی از طرفین

1- اتمام مدت عقد:
در این صورت با پایان یافتن مدت عقد موقت، خودبخود عقد منحل شده و طرفین نسبت به یکدیگر نامحرم می باشند.
2- بذل مدت توسط مرد:
مرد یا زوج می تواند هر زمان در اثنای عقد موقت اقدام به بذل مدت نماید. اما زن دارای این حق نبوده مگر اینکه شرط ضمن عقد این حق را به وی داده باشد.
3- فوت یکی از طرفین:
طبعا با فوت هر یک از زوجین عقد نیز منحل می گردد. این موضوع بین هر دو نوع عقد دایم و موقت مشترک است.
4- اثبات عسر و حرج توسط زوجه:
مانند عقد دایمی هرچند زن حق ندارد بدون دلیل درخواست انحلال این عقد را بدهد اما اگر بتواند مواردی مانند اعتیاد و سورفتار و هر عاملی که عرفا از موارد عسر و حرج باشد را ثابت کند می تواند از دادگاه انحلال عقد موقت را نسبت به زمان باقیمانده بخواهد.
استفاده از شرط ضمن عقد:
درصورتیکه مرد ضمن عقد موقت یا بموجب سند جداگانه به زن اختیار اتمام و انحلال عقد را بدهد زن می تواند از این اختیار استفاده نماید. مشابه این موضوع ماننده وکالت در طلاق است که بعنوان شرط ضمن عقد یا جداگانه به زن اعطا می شود.

عده در عقد موقت :
سوال دیگر اینست که زن در پایان عقد موقت تا چه مدت موظف به نگهداشتن عده است و نمی تواند وارد رابطه زوجیت دیگری (اعم از دایم و موقت) شود.
مدت عده زن درعقد موقت، دو طهر (۴۵ روز) پس از پایان مدت ازدواج می باشد.
⊗ اگر شوهر فوت کند، مدت زمان عده زن چهار ماه و ده روز می باشد.
⊗ اگر زوجه باردار باشد عده تا پایان بارداری، و اگر تا پایان بارداری کمتر از چهار ماه و ده روز باقی مانده باشد؛ مدت عده همان چهار ماه و ده روز می باشد.
⊗ مدت عده ازدواج موقت در زنان یائسه ۴۵ روز می باشد.
⊗ زنانی که با شوهر خود نزدیکی نداشته اند ملزم به رعایت عده نیستند ولی عده فوت (چهار ماه و ده روز) در تمامی موارد یکسان بوده و زن موظف به رعایت آن می باشد.

وجوه مشترک عقد موقت با عقد دایم کدامند
با مطالعه مقاله فوق دریافتید که در هر دو رابطه، زوجیت شرعی بین طرفین وجود دارد. با تفاوت اینکه عقد موقت دارای زمان بوده و با انقضا مدت به پایان می رسد.
در هر دو مرد حق انحلال دارد. در عقد دایم تحت عنوان طلاق و در عقد موقت تحت عنوان بذل مدت
هر دو عقد زن می تواند با اثبات عسر و حرج اقدام به دادخواست انحلال (طلاق در عقد دایم و انحلال در عقد موقت) را به دادگاه ارائه نماید.
موارد فسخ نکاح در هر دو عقد مشابه است. یعنی همان مواردی که در عقد دایمی باعث فسخ نکاح می شود در عقد موقت نیز عموما وجود دارند.
فوت یکی از طرفین موجب انحلال آن است اما تعهدات مالی زوج مانند مهریه پابرجا بوده و نسبت به وراث زوجه قابل اجراست
در هر دو عده وجود دارد که تفاوت در مدت آن می تواند باشد.
منبع: وب وکیل